Frontal Lob · mPFC / vmPFC
Medial & Frontopolar Prefrontal Korteks
Cortex praefrontalis medialis
Kendilik ve başkalarının zihnini temsil eder; amigdalayı düzenleyerek korkunun sönmesini ve duygusal dengeyi sağlar.
Anatomi
- Superior frontal girusun medial yüzü ve frontal kutup; BA 10 ve medial BA 9.
- Ventromedial kısım (vmPFC) BA 10–11–32 alt bölümlerini kapsar; subgenual singulat (BA 25) ve OFC ile komşudur.
- Dorsomedial PFC (dmPFC) zihinselleştirme, vmPFC değer ve duygu düzenleme ile öne çıkar.
- Kanlanma: ACA (frontopolar ve medial orbitofrontal dallar).
İşlevler
- Kendilik referanslı düşünme; varsayılan mod ağının (DMN) ön merkezi.
- Zihin kuramı (theory of mind): başkalarının niyet ve inançlarını çıkarsama (dmPFC).
- Amigdala üzerinde inhibitör kontrol; korku sönmesinin (extinction) hatırlanması (vmPFC).
- Değere dayalı karar verme, ahlaki yargı.
- Frontopolar: çoklu görev yönetimi, ileriye dönük bellek, alt hedefler arasında geçiş.
Bağlantılar ve kimya
- Amigdala (top-down düzenleme)
- Hipokampus (bağlamsal bellek, sönme)
- Posterior singulat / prekuneus (DMN)
- Hipotalamus ve PAG (otonomik yanıt)
- Nükleus akumbens
- Serotonin (rafe), dopamin (VTA)
Gelişim
Çocukluk ve ergenlik boyunca gelişimsel seyir.
- Amigdala–mPFC bağlantısı küçük çocuklukta pozitiften ergenlikte negatif (düzenleyici) yöne kayar (Gee ve ark., 2013).
- Ergenlikte sosyal-bilişsel görevlerde mPFC aktivitesi yetişkinden yüksektir ve yaşla azalır ("sosyal beyin" gelişimi).
- Akran değerlendirmesine duyarlılık ergenlikte zirve yapar.
Klinik
- Otizm spektrum bozukluğu (OSB): zihinselleştirme görevlerinde mPFC aktivasyon farklılıkları.
- Anksiyete ve TSSB: vmPFC'nin amigdalayı yetersiz düzenlemesi, sönme belleğinde zayıflık. Sağlıklı erişkinlerde vmPFC (medial OFC) daha kalın olanlar söndürülmüş korkuyu ertesi gün daha iyi hatırladı (Milad ve ark., 2005; 14 kişi). Küçük örneklem, öncü bulgu. C
- Depresyon: dinlenim bağlantısı meta-analizinde (556 hasta, 518 kontrol) frontoparietal kontrol ağı içinde ve dikkat ağıyla bağlantı azalmış; varsayılan mod ağı (mPFC dahil) ile bağlantı artmış. İçe dönük düşünceye (ruminasyon) kayma ve dış dünyadan çekilmeyle uyumlu (Kaiser ve ark., 2015). A
- Davranım bozukluğu (CU özellikleri): empati ve ahlaki karar süreçlerinde vmPFC farklılıkları.
Tedavi
İlaç, psikoterapi ve nöromodülasyon açısından bu bölge. Harf rozetleri kanıt düzeyidir.
- Maruz bırakma terapisi, vmPFC'ye dayanan sönme öğrenmesini kullanır; yeni "güvenli" öğrenme eski korku belleğini silmez, onunla yarışır. Bu yüzden nüks ve bağlam değişikliğinde korku geri gelebilir. B
- D-sikloserin (NMDA kısmi agonisti) ile maruz bırakmayı güçlendirme: 21 çalışmanın bireysel veri meta-analizinde (1047 kişi) etki küçük ve yalnızca tedavi sonunda; klinik olarak anlamlı sayılmadı (Mataix-Cols ve ark., 2017). A
- Derin TMS (H7 bobini, mPFC ve ACC): erişkin OKB'de ek tedavi olarak FDA onaylı (Ağustos 2018); 6 haftada yanıt oranı yaklaşık %38'e karşı sahte uyarımda %11. Her seanstan önce kişiye özgü belirti kışkırtması yapılır. A
Değerlendirme
Bu bölgenin işlevini yoklayan nöropsikolojik görevler ve ölçümler.
- Yanlış inanç görevleri (Sally-Anne), Faux Pas testi
- Gözlerden Zihin Okuma Testi (RMET — çocuk sürümü)
- Korku koşullama ve sönme paradigmaları
- Altı Öğe Testi (BADS-C) — çoklu görev
Lezyon ve hasar
Hasar veya işlev bozukluğunda beklenen klinik bulgular.
- vmPFC: duygusal karar verme bozukluğu (IGT'de riskli seçimler), sosyal yargı ve empatide azalma.
- dmPFC / bilateral medial: apati, abuli, spontan davranışta azalma.
Modelde
Bu yapının 3B modeldeki tanımı ve veri kaynağı.
HCP-MMP1.0 alanları (Glasser ve ark., 2016; MNI hacimsel sürüm: Horn, 2016): 9m, 8BM, 10d, 10r, 10v, 10pp, a10p, p10p (dmPFC, vmPFC ve frontal kutup) ve medial yüze düşen DLPFC bölümü alanları.
Kaynaklar
Karttaki atıfların künyeleri; bağlantılar yayına (DOI) ya da PubMed aramasına gider.
- Milad MR ve ark. Thickness of ventromedial prefrontal cortex in humans is correlated with extinction memory. PNAS 2005;102(30):10706–10711. PubMed’de ara
- Kaiser RH ve ark. Large-scale network dysfunction in major depressive disorder: a meta-analysis of resting-state functional connectivity. JAMA Psychiatry 2015;72(6):603–611. PubMed’de ara
- Mataix-Cols D ve ark. D-cycloserine augmentation of exposure-based cognitive behavior therapy for anxiety, obsessive-compulsive, and posttraumatic stress disorders. JAMA Psychiatry 2017;74(5):501–510. PubMed’de ara
- BrainsWay Deep TMS H7, FDA De Novo, OKB, Ağustos 2018 (Carmi ve ark., pivotal çalışma). PubMed’de ara
Kanıt düzeyi: A büyük konsorsiyum, meta-analiz ya da düzenleyici karar · B tekrarlanmış çalışmalar ya da klasik vaka · C tek ya da öncü çalışma, deneysel uygulama
Bu sayfa eğitim amaçlıdır; tanı ya da tedavi kararlarında tek başına kullanılmamalıdır.
Son gözden geçirme (yazar): 12 Ekim 2026
3B model: MNI ICBM152 ortalama beyninden ve CerebrA, HCP-MMP1.0, CIT168, Harvard AAN, SUIT ile Najdenovska talamus atlaslarından üretilmiştir. Lisans ayrıntıları atlasta.